ZORGdotCOM

Communicatieadvies + Tekst

De bril en de baby 8 november 2010

De discussie over de hoge babysterfte in Nederland is weer actueel door het onderzoek van het UMC Utrecht. Die discussie woedt al jaren en wat opvalt, is dat er vooral in tegenstellingen wordt gedacht en gediscussieerd. Dat kan te maken hebben met de bril waarmee verloskundigen en gynaecologen naar bevallingen kijken. De verloskundige gaat uit van een normale uitkomst en dus zo min mogelijk ingrijpen (bijna letterlijk een roze bril). De gynaecoloog gaat uit van de mogelijkheid van complicaties en zou dus sneller ingrijpen. Opvallend is echter dat gynaecologen vaak ook langer wachten met ingrijpen als een bevalling als laagrisico is ingeschaald. De crux ligt mijns inziens dan ook in eerste instantie daar: de kwaliteit van de prenatale risicoscreening. Die bepaalt vooral met welke bril beide professionals tijdens een bevalling kijken en handelen. Samenwerking over de hele linie kan beide brillen combineren en zal – samen met andere aanpassingen als 24-uurszorg in ziekenhuizen  –  tot betere uitkomsten leiden.

Samenwerken in bevallingszorg cruciaal

De natuurlijke (thuis)bevalling is in Nederland uitgegroeid tot een dogma van bijna religieuze proporties. En als er sprake is van dogma’s is een discussie die is gebaseerd op feiten onmogelijk. Dat geldt binnen de beroepsgroep verloskundigen en binnen hun doelgroep. Als je iets anders durft te willen dan thuis bevallen, valt iedereen over je heen. Ik kan me nog goed een gezellig etentje met vriendinnen herinneren. Eén van hen kondigde aan voor een ziekenhuisbevalling met ruggenprik te hebben gekozen. Vervolgens werd haar urenlang de maat genomen door de andere dames. Wist ze dan niet dat pijn een functie had. Wist ze dan niet dat de stress van bevallen in een ziekenhuis nadelig was voor de baby. Dat er veel meer complicaties waren bij bevallingen in een ziekenhuis dan als je thuis bevalt. Ik luisterde met stijgende verbazing toe. Toen ik vroeg of ze het niet geweldig vonden dat elke vrouw in Nederland uit al die mogelijkheden mocht kiezen wat het beste bij haar past, kreeg ik zelf de volle laag.

Natuurlijke bevalling uitzondering

Al jaren is bekend dat in Nederland de babysterfte hoger ligt dan in ons omringende landen. Heel veel oorzaken zijn er al voor aangewezen. Vorige week nog kwam er weer een onderzoek langs van het UMC Utrecht. De cijfers daarvan wijzen op de hogere risico’s bij bevallingen die worden begeleid door verloskundigen thuis of in het ziekenhuis. De onderzoekers zeggen er duidelijk bij dat het op zich niet ligt aan de begeleiding van de bevalling door de verloskundigen. Het gaat al in een eerder stadium mis, namelijk bij de prenatale screening. Die wordt nu door verloskundigen gedaan. Echter 50 procent van de vrouwen die door hen als laagrisico wordt aangemerkt, blijkt alsnog in het ziekenhuis terecht te komen tijdens de bevalling. Uiteindelijk blijkt slechts een minderheid van de Nederlandse vrouwen veilig thuis te bevallen. De meerderheid komt vroeg of laat in het ziekenhuis terecht. Toch is dit nauwelijks bekend bij zwangeren. De voorlichting over keuzemogelijkheden en risico’s – vooral nu we in Nederland steeds op latere leeftijd kinderen krijgen – is niet op feiten gebaseerd. Vrouwen laten zich toch vooral leiden door de blijde boodschap van de natuurlijke bevalling als ideaal voor de ‘goede moeder’.

Argwaan in plaats van samenwerking

De reactie vanuit de verloskundige hoek was ook op dit onderzoek weer als vanouds. Ontkenning, geruststellende woorden voor zwangeren en de onderzoekers beschuldigen van een verborgen agenda. Terwijl de onderzoekers vooral stellen dat samenwerking tussen verloskundigen en gynaecologen en voorkomen van overdrachtsmomenten de oplossing is. Maar de angst voor verlies van autonomie (lees zelfstandige praktijkvoering) lijkt bij de KNOV te overheersen. Ik vind dergelijk denken verbazingwekkend en onprofessioneel. Het staat een oplossing voor het eigenlijke probleem in de weg. Het gezamenlijke doel in de bevallingszorg moet immers preventie van onnodige babysterfte zijn? Maar hoe kun je samenwerken met iemand bij wie je een verborgen agenda vermoedt? Zo zet je de discussie klem.

Teamfunctioneren centraal

Inmiddels is ook bekend dat als beide partijen wel samenwerken, dus eigenlijk met beide brillen samen wordt gekeken, bevallingen veiliger verlopen. Er zijn voorbeelden genoeg. Bijvoorbeeld in België waar verloskundige en gynaecoloog een zwangere vrouw afwisselend zien tijdens de zwangerschap. Daardoor is de prenatale screening daar veel beter en worden risico’s in een vroeger stadium herkend. In Nederland wijst onderzoek uit dat bevallen in een geboortecentrum veiliger is. Daar werken verloskundigen en gynaecologen al wel tot volle tevredenheid samen. Dat goed teamfunctioneren (samenwerking en communicatie) van invloed is op kwaliteit en veiligheid van een geboden dienst is vanuit de managementliteratuur genoegzaam bekend. Het wordt tijd dat dit ook centraal komt te staan in de Nederlandse bevallingszorg en dat de ingenomen stellingen eindelijk worden verlaten. Dat lukt echter alleen als je de toegevoegde waarde van elkaars bril kunt en wilt zien.

© 2010 Harriët Messing

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s