ZORGdotCOM

Communicatieadvies + Tekst

Zorg op eigen kracht heeft de toekomst 19 november 2010

Veel enthousiasme en inspiratie was voelbaar tijdens de bijeenkomst ‘Eigen Kracht en Liefde in de gezondheidszorg’ van Zorginspiratie Nederland (ZiN). ZiN wil duurzame en menslievende zorg bevorderen. Het thema van de avond ging over manieren waarop individuen, families met hun sociale omgeving de kracht kunnen ontwikkelen om zichzelf te herstellen of hernemen. Tijdens de bijeenkomst lieten zeven sprekers zien hoe zij in hun eigen werkveld concreet invulling geven aan dit thema. De menselijke maat in de zorg blijkt niet alleen goed voor hulpvragers. Door hen te versterken tot het nemen van eigen regie blijkt ook dat er minder formele zorg nodig is. Dit lijkt dus dé weg naar een toekomstbestendig en betaalbaar Nederlands zorgsysteem.

Rob van Pagée sprak namens de Eigen Kracht Centrale. Rob is advocaat voor eigen regie van burgers: “De eigenaar van het probleem bezit ook de oplossing. Iedereen heeft een sociaal netwerk van gemiddeld 28 personen. Dat moet je activeren. De hoofdpersoon nodigt dit netwerk uit op een ‘Eigen Kracht Conferentie’. Samen met hen bedenkt hij wat hij precies aan hulp nodig heeft en hoe dat georganiseerd kan worden. Dan blijkt dat 80 procent van de hulp uit zijn eigen netwerk kan komen en slechts 20 procent nodig is aan begeleiding vanuit overheid en/of hulpverlening. De hulpverlener neemt de burger dus niet meer bij de hand en helpt. Hij faciliteert slechts. Dat betekent dat hulpverleners de macht uit handen moeten geven en dat vinden ze heel moeilijk. Het belangrijkste dat de formele zorg en hulpverlening kan doen is dit proces vertrouwen en de ruimte geven.

HerstelCoach

Sabine Smits van Kenniscentrum Zelfhulp en Ervaringsdeskundigheid (KZE) vertelde over hoe zij emancipatie, zelfzorg en eigen kracht van burgers bevorderen door middel van het inzetten van ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigheid betekent dat een patiënt voldoende is hersteld is en met zijn problemen kan omgaan. Het verhaal van ervaringsdeskundige Huib Kooijman was zeer aansprekend. Huib worstelt al een leven lang met psychose en verslaving. Als ‘Herstelcoach’ voor anderen kan hij zichzelf helpen door anderen te helpen. Hij leerde te vertellen over zijn ervaringen en kreeg daarmee ook meer inzicht in zijn eigen ziektebeeld. Bij gesprekken worden ‘Herstelkaartjes’ gebruikt om de dialoog op gang te brengen. Het was voor Huib een verademing om weer zelf aan het roer te staan. De methode zet de cliënt in zijn eigen kracht, geeft weer hoop en bevordert zelfvertrouwen.

Hippokrates: 'Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen.'

Planetree

Ruth Heil en Pia Velema van Zorggroep Almere vertelden hoe binnen hun organisatie de holistische methode van Planetree inspireert om de mens centraal te stellen. Dit betekent dat naast de medische, verpleegkundige en lichamelijke verzorging het welzijn en welbevinden van de cliënt centraal staan. Planetree is een leidraad voor kleinschalige zorg in een respectvolle en gastvrije omgeving. Het logo van Planetree is een plataan, de boom waaronder Hippocrates les gaf. Hij stelde twee millennia geleden al dat het verhaal van de patiënt leidend moet zijn. We schreven op deze site al eerder over Planetree als methode om de ervaringen van klanten te managen. Behalve tevreden klanten blijkt de methode in de praktijk van één van de gezondheidscentra van Zorggroep Almere ook tot minder hulpvragen te leiden. Het gevolg van het versterken van eigen kracht en regie.

Windroos Toolbox

Jongeren met psychoseproblematiek vallen in Nederland vaak tussen wal en schip. Verder dan naar huis sturen met een pot medicijnen komt de hulpverlening niet. Corry Punch van De Windroos vertelde hoe een groep ouders zelf aan de slag is gegaan met een integrale aanpak voor rehabilitatie en herstel. Deze zet de jongeren weer in hun eigen kracht en sluit aan bij hun eigen mogelijkheden en toekomstwensen. Veel jongeren gaan daarna gewoon naar school en/of aan het werk. Sommigen functioneren prima met een aangepast programma. De gecertificeerde aanpak van de Windroos – door het Trimbos Instituut aangemerkt als best practice – kan nu eenvoudig elders in Nederland ingezet gaan worden voor deze groep. De Windroos heeft ‘De Toolbox: gereedschap voor herstel’ ontwikkeld. Die bevat praktisch gereedschap voor jongeren en hun begeleiders in de vorm van samenhangende educatieve modules. Hiermee kunnen jongeren hun competenties ontwikkelen om weer aan te kunnen sluiten bij het gewone leven.

Familiezorg

Familiezorg-team

Ellen Willemse en Klaartje van Montfort van het Expertisecentrum Familiezorg vertelden over het grote belang van openhartige communicatie tussen familie en hulpverleners. Met hun Methode Familiezorg zetten zij families weer in hun eigen kracht. Als voorbeeld namen ze een familie waar de moeder een CVA had gehad. Toen zij weer thuis kwam, ging het snel bergafwaarts met het gezin. De dochters ontspoorden, de vader kwam met een burnout thuis te zitten. Op het hoogtepunt waren er meer dan acht verschillende hulpverleners bij de individuele leden van het gezin betrokken. Familiezorg was de eerste die vanuit het gezinssysteem keek. De familie leerde elkaar hun emoties te tonen en te bespreken. Er kwam een gezinsagenda. De gezinshiërarchie, normen en waarden en waardering voor elkaar werden weer in ere hersteld. Hierdoor werd het gezin weer in eigen kracht gezet en konden zij zelfstandig verder. Deze methode kan het best proactief ingezet worden in mantelzorgsituaties.

Cure + complementair

Karlien Bongers

Karlien Bongers van het Nationaal Informatie en Kenniscentrum Intergrative Medicine (NIKIM) is mammachirurg. Integrative Medicine (IM) is een zorgvisie die uitgaat van gezondheid, mogelijkheden en welbevinden. Buiten Europa is het vaak heel normaal om complementaire zorg in ziekenhuizen aan te bieden. Vooral Nederland is in dit opzicht extreem behoudend. In haar praktijk als chirurg merkte ze dat er in de Nederlandse borstkankerzorg geen ruimte was voor een holistische aanpak. Daarom is zij gestopt als chirurg. Nu helpt ze via haar Adviespraktijk Borstkanker patiënten de weg te vinden in de curatieve zorg en biedt ze daarnaast evidence based complementaire zorg. Karlien vindt het belangrijk de patiënt in zijn eigen kracht te zetten. De arts is daarbij een coach. De kracht komt als je beseft dat je ook zelf iets kunt doen. Als voorbeelden van complementaire methodes noemde Karlien gember bij misselijkheid, calendulazalf voor sneller huidherstel na bestraling, yoga, acupunctuur en fysiotherapie.

Angst belemmert innovatie

Tijdens de plenaire nabespreking kwam veel energie los. Bijvoorbeeld toen een deelnemer vertelde hoe hij als anesthesiemedewerker is begonnen met het inzetten van muziek om patiënten te helpen zich te ontspannen voor een operatie. Hij gaf het voorbeeld van een extreem angstige vrouw die maar bleef huilen. Pas toen ze de eerste klanken van de muziek hoorde die ook op de bruiloften van haar kinderen was gespeeld, kon zij zich ontspannen. En hoe hij heel langzaam collega’s en artsen enthousiaster ziet worden over deze aanpak. “Maar alleen als je ze één-op-één spreekt. Want in de groep of het maatschap durven ze dit niet toe te geven.” Starre interne structuren en angst voor afkeuring vanuit de groep lijken dit soort vernieuwingen en verbeteringen in de weg te zitten. Een van de deelnemers zei dat medewerkers in de zorg zich wel wat ondeugender op mogen stellen. Dus niet altijd de regels volgen als wat jij doet bijdraagt aan het welzijn van je patiënt. “Ga desnoods op je hoofd staan als dat mensen wakker schudt en in beweging zet!”

Doe mee aan ZiN

De avond werd afgesloten met een korte brainstorm over hoe de olievlek van ZiN vergroot kan worden. Daar kwamen vele praktische ideeën over naar voren. Het verslag van deze bijeenkomst dat u nu leest is daar één van. ZiN nodigt u bovendien van harte uit om het netwerk te versterken op www.zorginspiratie.nl of op LinkedIn. Dan bent u verzekerd van tijdig bericht over de bijeenkomsten in 2011.

© 2010 Harriët Messing

 

8 Responses to “Zorg op eigen kracht heeft de toekomst”

  1. Heel erg inspirerend en hoopgevend voor zowel werkers als patienten. Chapeau voor de initiatiefnemers!

  2. Jolanda van den Berg Says:

    Ik vind het artikel een bron van inspiratie en het maakt mij nog meer enthousiast om te proberen om hier een rol in te kunnen gaan spelen.

    Ik geloof dan ook in, “een nieuwe zorg” hier zijn mensen met lef voor nodig die vasthoudend genoeg zijn om mensen te kunnen overtuigen en te enthousiasmeren. De creative oplossingen laten zien dat er “andere manieren” zijn om naar mensen en processen te kijken. Dit levert duidelijk mooie resultaten op!

    Jammergenoeg is het niet makkelijk om zonder zorgachtergrond “binnen de zorg” aan het werk te komen.
    Dit is hopelijk een kwestie van tijd!

    Chapeau voor de innitiatiefnemers!

    • Beste Jolanda,

      Leuk dat het artikel je zo enthousiast maakt. Ik denk dat er altijd mogelijkheden zijn om ook zonder zorgachtergrond in de zorg aan de slag te gaan. Dat start al met vrijwilligerswerk. Bovendien denk ik dat om de zorg te veranderen juist mensen van buiten de zorg nodig zijn om nieuwe perspectieven, denkhoeden, brillen, zienswijzen of werkwijzen te introduceren. Denk in mogelijkheden, niet in beperkingen. Dat geeft ruimte en wakkert je creativiteit aan.

      Groeten,

      Harriët

  3. Dag Harriët,
    Goed verslag, dat me weer sterkt in mijn overtuiging dat het nodig is om partijen met elkaar te blijven verbinden om in beweging te blijven. Maar daar gaan we het morgen nog wel verder over hebben.🙂 Iets dat ik me afvraag over het KZE: Wat krijgt de HerstelCoach voor zijn diensten behalve erkenning en vaardigheden/ervaring? Het is een keuze, dat is waar, maar ik ben ervaringsdeskundigheid gaan zien als een component van mijn vak, om te voorkomen dat ik steeds overal zichtbaar ben zonder effect. Hoe denken andere lezers hierover?

  4. cora Says:

    Heel fijn om het zo nog eens na te lezen. Voor de liefhebbers: In mijn eigen blog geef ik een persoonlijke impressie van de bijeenkomst en mijn idee hoe de Eigen kracht en Liefde in de zorg te laten groeien. http://corapostema.blogspot.com/2010/11/zorginspiratie-en-gewoon-gaan.html

  5. thompillkey Says:

    Natuurlijk Harriet is dit een goede blog en een erg dankbaar om te lezen. Ik en waarschijnlijk anderen zijn in behoorlijk isolement en met behoorlijke wanhoop/ woede begonnen met deze intentie. Ik 5 jaar geleden. Ik heb ook de blog ‘zorg of zelfzorg; een behoorlijk moeilijke rekensom’ niet voor niets geschreven. Het doet mij goed om dezelfde cijfers waarmee ik het gebruik van commercïele hulpmiddelen voor zelfmanagement verdedig, terug te zien. Ook mijn polls zijn erop gericht om niet het werk van de zorg te doen, hen ook niet buitens spel te zetten, maar gewoon de aandacht te vragen voor het feit dat de invloeden en omgeving van zelfmanagement meer aandacht verdient. Ik hoop alleen dat de diverse initiatieven niet worden overgenomen door de zorg-instanties en dat de samenwerking zoals ik die ook bespreek met Lucien van Engelen, de ultieme brug is en symbool, dat er een aansluiting is waarin beide groepen hun eigen belangen / krachten / oplossingen moeten vinden. Die uitermate goed en up-to-date communiceren zonder dogma’s of brandmerken ( niet commercie is slecht of zorg wil niet veranderen). Dat bewerkstellig jij met deze blog en daarvoor mijn respect.
    Nogmaals; goede organisatie van de sociale omgeving en goede zelfzorg-initiatieven moeten niet worden gedirigeerd door zorg-instellingen. De zorg kan gemiddeld niet meer dan 25% in het leven van zelfzorg plaatsvinden, want dan heb je geen leven meer.

    Thom de Bruijn

    • Beste Thom,

      Inderdaad is het belangrijk om bestaande dogma’s of brillen bespreekbaar te maken. En om goede voorbeelden te laten zien. Dank voor je reactie!
      Ik wens je sterkte en wijsheid bij jouw persoonlijke pad.

      Groet,

      Harriët


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s