ZORGdotCOM

Communicatieadvies + Tekst

Een eindejaarsgedachte voor de zorgconsument 21 december 2010

Ik moest vandaag ineens denken aan John F. Kennedy. Zijn beroemde uitspraak: “Don’t think about what your country can do for you, think about what you can do for your country”. Waarom ik hieraan moest denken? Mijn blog gaat over klantvriendelijke zorg, maar hoe zorgvriendelijk is de patiënt eigenlijk? Ik gebruik regelmatig het woord zorgconsument. En ik vind het een vreselijk woord. Maar het woord dekt wel de lading van hoe heel veel Nederlanders omgaan met gezondheid en gezondheidszorg: het consumentisme viert hoogtij. Het wordt tijd dat we eigen verantwoordelijkheid nemen voor het gedrag dat van invloed is op onze gezondheid en ons zorggebruik.

Onze eigen verantwoordelijkheid om ziekte te voorkomen is vaak ver te zoeken. We eten te veel, te vet, te zout, te zoet. We roken en drinken. We bewegen te weinig. En als we dan ziek worden, moet de dokter het maar weer goed maken. In de spreekkamer leunen we achterover terwijl de dokter vertelt dat jouw astmatische klachten of die van je kind zullen verdwijnen als je stopt met roken. Maar zijn leefstijladviezen volgen we liever niet op, willen we niet horen. Dat kost teveel moeite, want dan moet je zelf veranderen. En je moet wel een beetje kunnen genieten, hoor! En de overheid mag ons er al helemaal niet op aanspreken. Dus rokers worden boos als er een rookverbod wordt ingesteld om vooral de meerderheid van niet-rokers te beschermen tegen de gevolgen van meeroken.

Daar hebben we recht op…

Therapietrouw vinden we ook te moeilijk. We stoppen zonder overleg met medicijnen of nemen ze onregelmatig in. Of volgen het voorgeschreven dieet met een eigen creatieve (lees destructieve) invulling. Sommigen van ons maken het nog bonter. Die lopen voor elk wissewasje naar de dokter. Al weten ze al wat die gaat zeggen: gaat vanzelf over. Of liever nog: naar de spoedeisende hulp in het ziekenhuis. Want dat is nog gemakkelijker dan eerst moeten bellen met de huisartsenpost. Wat dat de gemeenschap kost, daar denken we niet over na. Wat dat betekent voor de werkdruk van de huisarts, ook dat kan ons niets schelen. We betalen toch zorgpremie? Dan hebben we er toch recht op? En dan klagen als de premies stijgen…

Meer verantwoordelijkheid voor gezondheid en eigen gedrag

Pil in plaats van gedragsverandering

We willen een pil om ons probleem op te lossen, zodat we ons probleemgedrag niet hoeven te veranderen. Zuurremmers in plaats van minder vet eten, minder alcohol en minder stress. Allerlei medicijnen die onze problemen moeten dempen die het gevolg zijn van teveel stress en te hoge verwachtingen over de maakbaarheid van ons bestaan. Puffers en pillen voor onze astma, terwijl we stevig doorroken. Afvalpillen in plaats van een gezond eetpatroon, regelmatige beweging en (begeleide) zelfreflectie over waarom we te dik zijn. Alle mogelijke onderzoeken willen we laten doen omdat we liefst een lichamelijke oorzaak willen horen voor een gezondheidsprobleem dat voortkomt uit leefstijl. En ga zo maar door.

Straffen of belonen?

Wat kunnen we doen om dit te veranderen? Moeten we, om de kosten in de hand te houden, gestraft worden als we ongezond leven? Hogere zorgpremies voor rokers? Een boete bij therapieontrouw? Of moeten de zorgpakketten nog verder uitgekleed worden zodat we ‘kleine kwalen’ volledig zelf moeten gaan betalen? Zelf geloof ik meer in belonen. Lagere premies voor wie aantoonbaar sport, niet rookt, een gezond gewicht aanhoudt. Kwijtschelding van eigen risico bij therapietrouw door chronisch zieken. Teruggave van een premiedeel als je geen gebruik hebt gemaakt van de zorg gedurende een premiejaar. Maar eigenlijk zou de ultieme beloning zijn: lagere premies voor iedereen omdat we met zijn allen ophouden consument te zijn en onze eigen verantwoordelijkheid gaan inzetten.

Preventie doe je zelf

Daar moest ik dus aan denken. Wat kan ik zelf doen om verantwoordelijkheid te nemen voor mijn gezondheid. Hoe kan ik met de dokter of zorgverlener samenwerken in plaats van hem tegenwerken? Wat kan ik zelf of met behulp van mijn omgeving oplossen? Hoe kan ik bijdragen aan de beheersing van de zorgkosten? Vraag niet wat de overheid en zorgverleners kunnen doen voor uw gezondheid, vraag wat u zelf kunt doen om ziekte te voorkomen. Een goed voornemen voor 2011?

© 2010 Harriët Messing

 

5 Responses to “Een eindejaarsgedachte voor de zorgconsument”

  1. @thetaub Says:

    Uit het hart gegrepen! Je gedachte is realistisch en lijkt direct uit de belevingswereld van een arts te komen. Alleen wie spreekt zich hierover uit? De dokter mag het doen maar moet niet te belerend overkomen. De patient is tenslotte klant geworden en hoort te worden bedient naar zijn zorgvraag en zit niet meer te wachten op paternalisernd gedrag. Daarnaast is de financiele armslag dusdanig krap geworden dat je als arts wel uitkijkt dat je poli uitloopt omdat je voor iedere patient een extra stapje wil nemen. Onbetaald….ja! Want er is natuurlijk geen DBC voor. De zorgverzekering heeft er weinig oog voor en ziet liever dat het niet geregistreerde, niet betaalde adviezen zijn. Elkaar beconcurreren doen ze liever via de reclame in de november en december maand. Patienten bestraffen voor ongezond, evidence based risico gedrag waarover alle medici het al jaren eens zijn is er niet bij. Maar ook patienten belonen voor gezond gedrag is zeer matig aanwezig en beperkt zich tot voorzichtige twittertjes over gratis zwemmen bij menzis. Het is duidelijk dat het risico op verlies van polissen hier belangrijker is dan werkelijke gezondheid. Het lijkt mij een typisch geval van ontbrekend lange termijn visie. Het moge toch duidelijk zijn dat ook in de zorg de vervuiler dient te betalen en dat medici en eigenlijk iedereen in onze samenleving in grote lijnen wel weten wie dat zijn. Wellicht dat onze maatschappij zich die collectieve verantwoordelijkheid moet aantrekken en de politiek de opdracht moet geven om preventie op de agenda te plaatsen om zo de zorgkosten op termijn in de hand te houden. Dat lijkt me beter dan deze revolutionaire poging om het zorgsysteem en specialisten in het bijzonder te demotiveren en onder continue dreiging van inkomen en kortingen weg te leiden van de weg naar kwaliteits verbetering en transparantie. Blijft de patient zelf over. Eigen verantwoordelijkheid is de sleutel. De maatschappij veranderd. We leven bewuster, beter geinformeerd en steeds langer. We zijn bereid naar zorprofessionals te luisterenen, ons leven aan te passen, gezonder te leven. Laat die interactie tussen zorgprofessionals en zorgconsumenten plaatsvinden. Die relatie was altijd gebaseerd op vertrouwen en kennis. Ondergraaf deze relatie niet maar maak er gebruik van. De patient word slimmer en maakt keuzes, neemt verantwoordelijkheid en kan in ons zorgsysteem samen met de dokter zorgen dat hij minder kost dan nu.

    • Hi Erich,
      Dank voor je uitgebreide reactie. Er spreekt veel passie voor je vak uit. En ik weet hoe belangrijk jij de gelijkwaardigheid en interactie in de relatie met je patiënten vindt. Ik denk en hoop met je dat de inzet op patiëntenparticipatie en de daaruit voortvloeiende grotere eigen verantwoordelijkheid van patiënten gaat helpen. En je hebt gelijk dat overheid en zorgverzekeraars veel harder moeten gaan inzetten op preventie. Dat begint bij stimuleren van gezond eten en beweging en ontmoediging van gebruik van alcohol en tabak. Daar zijn bijvoorbeeld in Frankrijk verscheidene gemeentes heel vooruitstreven en succesvol in. Kunnen we zo kopiëren. Hebben we de nationale overheid niet eens voor nodig. Wat denk je, zouden jij en jouw collega’s in de zorg daar op het stadhuis in Doetinchem de handen voor op elkaar kunnen krijgen? Doetinchem als eerste gemeente die inzet op gezonde jeugd?

      Groet,

      Harriët

  2. Andie van den Ochtend Says:

    Beste harriet en Erich,
    Deze discussie wordt mij betreft toch wat al te zwart-wit gevoerd. Ja natuurlijk kan je mensen aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid voor hun gezondheid.Maar….is het niet zo dat het juist voor mensen met een hogere Sociaal Economische Status veel makkelijker is om die verantwoordelijheid te nemen. Dat dat inderdaad zo is blijkt uit diverse, ook onlangs gepubliceerde cijfers. Dit zou dus betekenen dat je juist deze mensen (financieel) beloont voor hun gezonde leefstijl, waardoor je de kloof tussen deze bevolkingsgroepen alleen maar vergroot en dieper in die vicieuze cirkel raakt. De oplossing heb ik ook niet voor handen, maar ligt in ieder geval genuanceerder dan in deze gevoerde discussie.

    • Beste Andie,

      Het klopt wat je zegt over samenhang sociaal-economische status en (on)gezond gedrag. Oplossingen die ik hierboven geeft zijn voorbeelden. Het zal goed kunnen dat deze mensen op een andere manier moeten worden gemotiveerd. Wat ik vooral wil zeggen is dat ze er wel meer bewust van gemaakt moeten worden en op aangesproken moeten worden. Dus ik ben het met je eens dat het daar veel genuanceerder ligt. Maar zullen we eerst maar eens zwaarder gaan inzetten op preventie in het algemeen. Nu zit er nog niet één procent in de zorgbegroting voor preventie.

      Groeten,

      Harriët

  3. @thetaub Says:

    Dank voor je nuancering op mijn inderdaad wat zwart-wit gestelde visie op eigen verantwoordelijkheid. Maar ik denk niet dat de hogere sociale laag het genakkelijker heeft als het gaat om gezond leven. Natuurlijk zijn er evidente verschillen in mogelijkheden. Maar het nemen van verantwoordelijkheid kan op zeer diverse wijzen. Vraag is hoe we in nederland de verschillende groepen kunnen stimuleren om die verantwoordelijkheid och te nemen. Deze taak ligt zeker bij de overheid en de zorgverzekeraar. In onze laatste strategie bespreking werd preventie hoog op de agenda gezet. Er is echter geen budget los voor te krijgen. De meeste zorgproffesionals weten dan ineens niet meer zo goed hoe ze preventie vorm moeten geven. Voor mij hoeft de rokende, obese, nooit bewegende patient niet gestraft te worden voor zijn gedrag. We deden het tkt voor kort nog allemaal. In de toekomst zal echter zorg en polis op maat ontstaan. Laat dat maar aan de verzekeraars over. Deze mensen zullen worden getypeert als grote risicos op schadelast. Dan is het een feit. Liever zie ik de zorg, samen met budget verschaffende politiek een structureel plan opstellen om langzaam besef op gezondheid in alle lagen van onze bevolking te bewerkstellen.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s