ZORGdotCOM

Communicatieadvies + Tekst

Deep Listening: met je hele wezen luisteren 13 september 2016

deep listeningOm echt goed naar anderen te kunnen luisteren, moeten we eerst leren goed naar onszelf te luisteren. Wie slecht luistert, vindt het vaak moeilijk om de eigen behoeften en belangen te scheiden van die van de ander. In alles wat je hoort, spelen dan vragen mee als: ‘Wat betekent dit voor mij?’ of ‘Wat kan ik nu zeggen om mijn zin te krijgen?’ Deep Listening (dieper horen) is een door de Ierse boeddhist en psychotherapeute Rosamund Oliver ontwikkelde luistertechniek. De meerdaagse training wordt inmiddels bij het VUmc en het UMC Utrecht aangeboden aan huisartsopleiders. Gert Roos, huisarts in Laren: “Luisteren op zich, dus zonder dat het leidt tot een (be)handeling, is al een kwaliteit van een consult.”

Patiënten willen gehoord en gekend worden
Als je patiënten vraagt wat ze belangrijke kwaliteiten vinden van hun zorgverlener, dan staat luisteren/begrip en compassie hoog op de wensenlijst, nog hoger dan technische vakbekwaamheid. Goed luisteren, betekent oordeelvrije en oprecht geïnteresseerde aandacht geven aan de ander, waarbij je jezelf de tijd en ruimte geeft om wat hij zegt volledig te absorberen. Het zoekt niet naar de oppervlakkige betekenis maar naar het doel, het belang of de behoefte die zit achter wat de ander zegt. Goed luisteren, moedigt de ander aan open en eerlijk te spreken, zonder angst voor veroordeling of afwijzing.

Dieper horen
Carl Rogers, de bekende Amerikaanse psycholoog, doceerde ‘actief luisteren’, een techniek waarbij de luisteraar de ander teruggeeft wat hij denkt gehoord te hebben om zo helderheid te krijgen als de betekenis van wat is gezegd niet duidelijk is. Deep Listening gebruikt sommige technieken van actief luisteren, maar kent een meer contemplatieve kwaliteit. Het maakt gebruik van verschillende methoden uit de hedendaagse psychologie, gecombineerd met de boeddhistische meditatie- en compassietraining. Dieper horen maakt werkelijk luisteren mogelijk, zonder vragen te stellen, een deskundige mening te geven of iemand te willen redden. Hierdoor ontstaat ruimte voor helderheid, begrip en empathie en is er ruimte voor transformatie. Bert van Dijk leidt trainers en coaches op. Hij volgde de 5-daagse opleiding Deep Listening in Ierland en is enthousiast over wat het hem heeft gebracht: “Luisteren is rijker als je luistert met je hele wezen. Je neemt meer waar, er is meer verbinding.”

Zelf-bewustzijn
De training richt zich op drie aspecten: embodiment (bringing the mind home), wat wil zeggen: jezelf in een staat van bewuste aanwezigheid brengen. Vervolgens je werkelijk openstellen voor de ander (compassie) en ondersteunend aanwezig blijven (presentie). Daarbij maak je als het ware steeds de beweging van de lemniscaat: aandacht voor de ander, even terug naar jezelf (wat vult nu mijn luisterruimte, wat beïnvloedt wat ik hoor?), weer naar de aandacht voor de ander en weer terug naar jezelf enzovoort. Het focust op zelf-bewustzijn als basis voor goed luisteren en communiceren. Want pas als je jezelf kent en OK bent met jezelf, kun je authentiek en open anderen tegemoet treden.

Werkplezier
Gé Bontenbal, huisarts te Amsterdam en coach/supervisor voor medici, volgde in 2014 samen met 14 andere huisarts-opleiders de cursus Deep Listening bij de VU. Al eerder had hij daar de opleiding mindfulness gedaan en mediteert sindsdien regelmatig. Bontenbal: “Ik zag deze cursus als verdieping van wat ik al deed op een heel belangrijk aspect in je vak: luisteren. Het laat zich ook goed integreren met andere gesprekstechnieken als Transactionele Analyse en problem solving. Het geeft een extra dimensie aan de mindset om je steeds te verplaatsen in de ander. Vooral compassie en presentie zijn goed in te passen in consulten, het maakt je authentieker, je maakt werkelijk contact en dat geeft meer werkplezier. De eerlijkheid gebied te zeggen dat het nog best lastig is om het altijd toe te passen. De huisartsenpraktijk is enorm rijk aan prikkels de hele dag door. Je moet dus blijven oefenen, maar elke keer dat het wel lukt is rijkdom.”

Vitaliteit
Anne Heynen is psycholoog en docent bij de huisartsopleiding van het VUmc. Ook is zij (samen met Gert Roos, Chantal Bergers en Rianne Maillé) nauw betrokken bij de Nederlandse organisatie rond Deep Listening en de nascholing voor huisartsopleiders. Heynen: “Het gaat om het cultiveren van ‘a stong back and a soft front”. Het is belangrijk om tijdens de opleiding van huisartsen ook aandacht te besteden aan het versterken van hun persoonlijke kracht. Om de hele dag door met compassie naar hun patiënten te kunnen luisteren zonder meegezogen te worden in de verhalen, moeten zij in staat zijn om steeds terug te gaan naar zichzelf, naar hun bewuste aanwezigheid. Hierbij helpt meditatie of de luisteroefeningen die in de Deep Listening training gebruikt worden, maar ook aandachtsoefeningen, die heel klein kunnen zijn: bewust en met aandacht je handen wassen na elke patiënt of met aandacht naar de wachtkamer lopen bijvoorbeeld. Het is mooi om te zien hoeveel baat de jonge artsen hierbij hebben – en niet alleen jonge artsen, eigenlijk geldt dit voor alle hulpverleners!”

Waarde van stil zijn
Rianne Maillé is docent bij de huisartsenopleiding van het UMCU en al sinds 2011 actief op het gebied van Deep Listening. Zij volgde de opleiding bij Rosamund Oliver in Ierland: “Het is heel mooi om te ervaren dat als je heel weinig actief intervenieert in een gesprek er juist heel veel loskomt bij een zorgvrager. In de cursus leer je bijvoorbeeld ook de waarde van stil zijn met elkaar, met en zonder oogcontact, en hoeveel je zelfs dan nog communiceert. Heel bijzonder! Ook is het leuk dat cursisten uitwisselen hoe zij die kleine momenten benutten om even te ‘resetten’ na een consult. Bijvoorbeeld door even 10 tot 20 seconden naar een vakantiefoto te kijken en je te herinneren hoe het was, de geuren, de warmte, hoe je je voelde. Daarna had deze cursist weer nieuwe energie voor haar volgende consult.”

Deep Listening Nederland
Voor het volgen van een basisopleiding Deep Listening is geen ervaring met mindfulness of meditatie nodig. Voor iedereen die de basiscursus Deep Listening heeft gevolgd zijn er jaarlijks vervolgtrainingen (lang weekend) om de vaardigheden te verdiepen en oefenmiddagen. Alle trainingen worden nu nog gegeven door Rosamund Oliver zelf, samen met enkele Nederlandse betrokkenen. Het zit in de planning om in 2017 een train-de-trainer programma te starten, waardoor er in Nederland meer trainers beschikbaar komen en het aantal cursussen uitgebreid kan worden.

Cursussen
Van 1 t/m 5 april 2017 wordt in Huize Elisabeth (Denekamp) een opleiding Deep Listening gegeven waarvoor open inschrijving geldt. De cursus is geschikt voor iedereen die beroepsmatig met luisteren te maken heeft. Voor de complete 5-daagse Intensive: € 545. Meer informatie en inschrijven.

©2015-2016 Harriët Messing

 

3 Responses to “Deep Listening: met je hele wezen luisteren”

  1. Deep listening of insight dialogue (Gregory Kramer) ervaar ik als heel waardevol. Het leert me tegelijkertijd luisteren naar mezelf en naar de ander. Saamhorigheid. Het geeft verbinding en ruimte en ik ben vaak verrast door wat ik zeg als het vanuit de stilte en van binnenuit komt.

  2. Behalve voor zorgverleners ook geschikt voor adviseurs en managers. En behalve de zorg kunnen ook vele andere branches hun voordelen doen met deze manier van verbinden.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s