ZORGdotCOM

Communicatieadvies + Tekst

“Ik kan er completer zijn voor mijn patiënten” 13 mei 2015

De eerste uit een serie interviews met zorgverleners over balans.

Foto: D. Girigorie

Foto: D. Girigorie

“Ik vind het huisartsenvak erg leuk en het geeft me veel voldoening. Ik hoop het nog heel lang met veel plezier uit te oefenen, maar ik vind het ook zwaar”, vertelt Angelique Glansdorp (37). Zij werkt 33 uur per week als huisarts in een gezondheidscentrum in Leiden. Daarnaast geeft zij als gediplomeerd docent vijf uur per week yogales. Ook volgde ze cursussen op het gebied van mindfulness en compassie. “Yoga en mindfulness hebben mij geholpen bij mijn persoonlijke ontwikkeling. Daardoor kan ik er, denk ik, completer voor patiënten zijn. Niet alle wijsheid komt uit studieboeken.”

“Tijdens mijn coschap huisartsgeneeskunde had ik echt het gevoel dokter te kunnen zijn zoals dat bij mij past. Laagdrempelig contact met patiënten over uiteenlopende vragen en problemen. En in 10 (of 20) minuten moet het probleem en vervolg helder zijn. De huisarts staat letterlijk en figuurlijk dicht bij de patiënt, zonder witte jas, en kent de patiënt (en zijn familie) vaak al jaren en komt zo nodig bij hem thuis.”

Echt iets betekenen
“Natuurlijk worden er nieuwe dingen ontwikkeld zoals zelfmanagement en zorg op afstand. Maar de basis van mijn vak blijft toch de vertrouwensband, de gezins- en familiearts en de generalist zijn. Ik haal veel voldoening uit momenten dat ik zie dat ik voor patiënten echt iets kan betekenen. Dat kan heel uiteenlopend zijn: een ouder van een ziek kind geruststellen of iemand snel op de goede plek in het ziekenhuis krijgen als ik denk: “dit is niet pluis”. Maar ook een luisterend oor bieden en iemand weer een beetje de goede weg op helpen in een lastige situatie, bijvoorbeeld bij een scheiding of werkconflict. Of steun kunnen bieden bij een terminale ziekte. Deze mix van voorbeelden is denk ik alleen mogelijk in ons vak als huisarts.”

Mooi, maar zwaar
“Het is een mooi vak, maar ook een zwaar vak. De dagen zijn heel intensief. Je moet heel vaak switchen met je aandacht: elke tien minuten een nieuwe patiënt met diens eigen verhaal en de vele dingen die ‘even tussendoor’ gedaan moeten worden. De problematiek waar je mee te maken krijgt, kan emotioneel zwaar zijn. Er is een continue tijdsdruk tijdens het spreekuur en ook de rest van de dag. En daarnaast komen dan nog de extra dingen: het bijhouden van de zorgprogramma’s, de lijstjes huiswerk voor het FTO nalopen, allerlei overleggen en ga zo maar door. Soms heb ik aan het eind van de dag het gevoel een marathon te hebben gelopen en ben ik blij dat ik de eindstreep heb gehaald.”

Balans
“Mindfulness en yoga helpen me beter voor mezelf te zorgen en in balans te blijven, zodat ik goed voor anderen kan blijven zorgen. In de yoga en mindfulness concentreer je je alleen op je lijf en je ademhaling. Je bent even uit je gedachten, uit het denken. Het gaat om bewust-zijn, bewust zijn. Heel anders dan een uurtje sporten, want yoga en mindfulness zijn niet prestatiegericht, je hoeft niets te bereiken. Niet ziekte is er belangrijk, maar wel-zijn, je prettig voelen. En daar is niets spiritueels of zweverigs aan.”

Meer van het goede
“Ik ben een reguliere, westerse huisarts en waak ervoor yoga en mindfulness bij mijn patiënten te promoten. In het contact met mijn patiënten speelt het wel onbewust een rol in hoe ik aandacht geef en hoe ik bepaalde problematiek bekijk. In onze maatschappij moeten we veel van onszelf, alles lijkt maakbaar, maar dat is het natuurlijk niet. Af en toe, en zeker als jijzelf of een familielid ziek is, is een pas op de plaats nodig, een beetje rust en lief zijn voor jezelf. Waar word je gelukkig van, waar haal je energie vandaan? Als de balans niet goed is, kan zich dat uiten in lichamelijke klachten. Dan kijk ik samen met patiënten waar ze die rust al wel vinden en adviseer ze dat dan vooral meer te gaan doen. Zo versterk je wat mensen zelf al kunnen.”

Persoonlijk leiderschap
“Ik vind het heel erg belangrijk om als zorgverlener bezig te zijn met je persoonlijke ontwikkeling. Wie je zelf bent, neem je immers mee in je rol als arts richting collega’s en patiënten. Het gaat om persoonlijk leiderschap en dat kun je langs veel wegen bereiken, niet alleen via yoga of mindfulness. Jezelf goed leren kennen helpt je in allerlei opzichten. Je begrijpt sneller waar bijvoorbeeld irritatie bij jezelf vandaan komt, of herkenning van jezelf in een ander, en daardoor kun je er beter mee omgaan. Je wordt er een rijker, wijzer persoon van. En dat is goed voor jezelf én voor de mensen met wie en voor wie je het allemaal doet.”

©2015 Harriët Messing

Advertenties
 

Hartvriendelijke apps 5 september 2013

instant-heart-rate-screen-1.jpgMits verstandig gebruikt, kunnen apps en digitale meters je hart helpen gezond te blijven en je dokter een accuraat beeld geven om de informatiekloof tussen doktersbezoeken te overbruggen, zo verklaart Dr. Mark Peterman, medisch directeur de afdeling cardiovasculaire ziektes van Texas Health Presbyterian Hospital Plano. In de VS maken artsen en andere zorgverleners al op veel grotere schaal dan in Nederland gebruik van apps om hun patiënten te ondersteunen bij gezond worden of blijven.

Persoonlijke data altijd bij de hand
“Ik adviseer patiënten echt om hun smartphones te gebruiken om hun gezondheid in de gaten te houden”,  zegt hij in een interview in Dallas News. “Je wilt niet weten hoeveel mensen op mijn spreekuur komen en hun bloedrukdagboek thuis zijn vergeten. Smartphones kunnen erg handig zijn om die informatie op een centrale en altijd bereikbare plek op te slaan, thuis, op je werk en op reis.”

Basics
“Terwijl het aantal gezondheidsapps en digitale apparaten dat beschikbaar is maar blijft groeien, beperken de meeste hart-handige gadgets zich tot de basics – inname en verbranding van calorieën – om gedrag te veranderen, motiveren en monitoren”, zo vertelt in hetzelfde artikel  de  preventief cardioloog Dr. Jarett Berry, assistent professor interne geneeskunde aan UT Southwestern en onderzoeker naar het verband tussen midlife fitness en gezondheidsgewoontes en hartziekten op latere leeftijd.

Caloriebalans
“Als het gaat om wat gezond is voor het hart en niet, gaat het met name om calorische balans en beweging”,  zegt Barry. “ICT-platforms die patiënten helpen een beter beeld te krijgen van hun dieet en bewegingsactiviteit kunnen ongelooflijk bijdragen omdat over het algemeen mensen zichzelf veel hoger of beter  inschatten dan de data aangeven.”

Dieetinformatie en –advies
Diëtiste Susan Rodder van UT Southwestern geeft patiënten vaak voorlichting over de voordelen van het bijhouden van eet- en sportgedrag door mobiele apps die calorieën tellen, een eetdagboek bieden, zoals MyFitnessPal en Lose It! Als ze geïnteresseerd zijn, tovert ze haar smartphone tevoorschijn en demonstreert ze hoe je etenswaren kunt vergelijken, zoutgehaltes kunt achterhalen en dagelijkse calorie-inname kunt bijhouden. Deze live demonstratie, vooral aan mensen die data leuk vinden, toont de rol die gewicht, beweging, medicatie, alcoholconsumptie, roken en andere risicofactoren op hun gezondheid kunnen hebben. “Voor de lange termijn kunnen deze apps mensen een idee geven van hun baseline, of deze gelijk blijft of verandert and wat ze eraan kunnen doen om balans te bereiken”, zegt Rodder.

Voedingswaarde berekenen
Apps kunnen ook het giswerk overbodig maken bij het bepalen van porties, boodschappen doen en uit eten gaan, zaken die een dieet kunnen saboteren. Fooducate gebruikt bijvoorbeeld wetenschappelijke algoritmes om de barcodes op producten te scannen en leest daarmee meteen de voedingssamenstelling uit. In Nederland doet Boodschapp ook al zoiets, maar moet nog verder ontwikkeld worden. De app EveryoneEat! (gratis) Beveelt het juiste gerecht aan in het restaurant gebaseerd op je persoonlijke profiel en voedingsgerelateerde chronische aandoeningen.

Bepaal de gezondheid van je hart: STAT Framingham Heart Age (iPhone) en Cardiac Risk Calculate (Android) gebruiken data van de Boston University Framingham Heart Study om het risico op een hartaanval, beroerte of hartfalen te berekenen in de komende 10 jaar. (gratis)

Informatie over afvallen en voeding: Lose It! en MyFitnessPal (iOs alleen in US en Android wel in Google Play) kunnen je motiveren doelen te stellen, calorieën te tellen, etenswaren te vergelijken, zoutinname bij te houden en je afvalsuccessen met je vrienden te delen op Facebook. (gratis)
De gratis app Fooducate (iOs alleen in US en Android wel in Google Play) ondersteunt een barcodescanner app en geeft de voedingswaarde van artikelen in de supermarkt.  Figwee Portion Explorer (iPhone) zorgt dat je de porties die je eet niet overschat en zorgt zo voor gewichtsverlies of op gewicht blijven. (€1.79) De app EveryoneEat! (gratis) Beveelt het juiste gerecht aan in het restaurant gebaseerd op je persoonlijke profiel en voedingsgerelateerde chronische aandoeningen. In het Nederlands zijn er: Foodzy geeft je meer inzicht in je eetgedrag en kan je eventueel helpen om af te vallen. Het idee is dat je incheckt op al het eten en drinken dat je op een dag tot je neemt en daarbij het aantal calorieën bijhoudt als bits (1 bit = 20 kcal). Als extra aanmoediging kun je diverse badges verdienen door het eten van bepaalde producten. Boodschapp (iOS en Android; gratis) vergelijkt veelverkochte producten op prijs en samenstelling. Dus kiest u voor de goedkoopste variant of die met het minste zout? Boodschapp is een gratis applicatie voor iPhone of Android. De huidige versie is een testversie en vergelijkt de producten van Albert Heijn, C1000 en Jumbo. CalorieTeller van Fatsecret (iOS en Android) is een naslagwerk voor de voedingswaarde van je eten Het bevat ook een dagboek om bij te houden wat je eet. De app rekent dan uit wat de dagelijkse inname van calorieën, vetten en koolhydraten et cetera is.

Houd je risicofactoren in de gaten: HeartWise Blood Pressure Tracker (iPhone) berekent en logt de trends in je bloeddruk en hartconditie. (€0,89) Stress Check van Azumio (iPhone and Android) meet real time hartslagvariabiliteit om stress op te sporen. Hoe vaker je checkt, hoe beter de app jouw hartslagvariabiliteit en de effecten van de diverse stressoren herkent. (gratis)

Hartslag: Instant Heart Rate (iPhone, Android) bepaalt je hartslag door je vingertop op (het l;ichtje van) de cameralans van je smartphone te houden. (gratis) Maak een foto van je gezicht en de app Cardiio (iPhone), bedacht door wetenschappers van de gerenommeerde universiteiten MIT en Harvard scientists, leest hoe hard je hart aan het werk is door kleine veranderingen in de kleur van je gezicht op te merken. (€2.69)

Voldoende beweging: Aanraders zijn Moves (iPhone, gratis), Runkeeper (iPhone, Android; gratis) of de sensoren Fitbit en Nike+ Fuelband en apps.

In noodgevallen: De EHBO-app van het Rode Kruis adviseert wat te doen bij een hartstilstand. De dichtbijzijnde AED vind je met AED4U. (beide gratis)

Deze opsomming is natuurlijk lange van compleet. Wellicht heeft u goede ervaringen met andere toepassingen? Laat het me weten voor een volgend blog.

Dit artikel verscheen ook op DigitaleZorgGids.

©2013 Harriët Messing

 

De beste diabetes apps 22 augustus 2013

diabetesHet meten van bloedsuiker is een dagelijkse aangelegenheid voor veel diabetespatiënten. Apps kunnen je helpen om allerlei zaken rondom jouw diabetes uit te rekenen en bij te houde. Dat kan jezelf helpen inzicht te krijgen in je ziekte en kan je dokter helpen aan belangrijke data van het verloop van jouw diabetes tussen doktersbezoeken in. We geven een overzicht van handige, (bijna allemaal gratis tenzij anders vermeld) diabetesgerelateerde apps.

Diapp (iOS)
Met deze diabetes app kunt u – gemakkelijk – de juiste hoeveelheid insuline bepalen om toe te dienen (te spuiten/bolussen).

HelpDiabetes (Android)
HelpDiabetes is een koolhydraatteller MET nederlandstalige voedingstabel, die u helpt je bloedglucose niveau ontrack te houden. Geef de hoeveelheden van uw maaltijd in en de applicatie berekent de totale hoeveelheid koolhydraten, vet, eiwitten en kilocalorieën. Het is ook mogelijk een berekening (benadering) te doen van de nodige hoeveelheid insuline, op basis van uw persoonlijke koolhydraat-insuline-ratios.

CalorieTeller van Fatsecret (iOS en Android)
CalorieTeller is een naslagwerk voor de voedingswaarde van uw eten Het bevat ook een dagboek om bij te houden wat u eet. De app rekent dan uit wat de dagelijkse inname van calorieën, vetten en koolhydraten et cetera is.

Easy Diabetes (iOS en Android; engelstalig)
U vult in deze app je bloedglucose, de hoeveelheid koolhydraten die u eet en je streefwaarden voor je bloedglucose in. De app maakt vervolgens een overzicht (per dag, week, maand en drie maanden) dat ju naar uzelf  of uw arts/verpleegkundige kunt mailen.

GluCoMo (iOS; engelstalig)
Een elektronische dagboek en herinneringssysteem dat bloedsuikerspiegel en insulinegebruik bijhoudt. (€0,89)

HbA1c calculator (iOS en Android; gratis; engelstalig)
Deze app rekent het HbA1c om naar de nieuwe waarde: mmol/mol in plaats van naar procenten.

OnTrack  (Android; Engelstalig)
Dit is een online bloedglucosedagboekje waarin u uw glucosewaarden, medicatie en koolhydraten invult. De app maakt ook grafieken en tabellen die u naar uzelf of uw zorgverlener kunt mailen.

10.000+ Diabetic Recipes (iOS; €1,79; engelstalig)
Deze app heeft een uitgebreide lijst met recepten met gezonde ingrediënten en eventueel weinig calorieën. Ideaal voor diabetici.

Glucose Buddy (iOS)
Lengte, gewicht, geboortejaar, welke meter of eventueel welke pomp je gebruikt, alles kunt u invoeren. Er zit zelfs een forum aan gekoppeld. Hij geeft de ingevoerde data weer in grafieken. Ook kan hij u een reminder (een zogeheten ‘push’) sturen dat u uw dat moet actualiseren.

Diabetesdagboek (iOS en Android)
Met deze app kunt u uw bloedglucosewaarden en insulinegebruik niet alleen bijhouden, maar ook meteen mailen naar uzelf of uw behandelaar. U voert eenmalig uw standaard insulineschema in. Vervolgens kunt u per dag uw waarden en insulinegebruik bijhouden. Ook opmerkingen over bijvoorbeeld voeding en beweging zijn toe te voegen. De app is ontwikkeld door Agis.

MijnMedicatie (iOS)
Met de app Mijnmedicatie kunt u barcodes van geneesmiddelen scannen en de dosering invoeren op een compact overzicht, dat u kunt tonen aan uw huisarts of apotheker. Er is ook een betaalde variant beschikbaar (€0,89) waarmee u dit medicatieoverzicht meteen kunt versturen. Deze app is ontwikkeld door het Universitair Medisch Centrum St Radboud.

Boodschapp (iOS en Android)
Staat u ook wel eens te turen naar de kleine lettertjes om de voedingswaarden op etiketten te lezen? Of staart u naar al die verschillende soorten pindakaas en weet u niet welke u moet kiezen? Boodschapp vergelijkt veelverkochte producten op prijs en samenstelling. Dus kiest u voor de goedkoopste variant of die met het minste zout? Boodschapp is een gratis applicatie voor iPhone of Android. De huidige versie is een testversie en vergelijkt de producten van Albert Heijn, C1000 en Jumbo.

Nog veel meer diabetes apps vindt u bijvoorbeeld met de zoektermen diabetesdiabetes mellitus of glucose op DigitaleZorgGids.

Dit artikel verscheen ook op DigitaleZorgGids.

©2013 Harriët Messing

 

De beste astma apps 2 juli 2013

astmaDe meeste astma apps focussen op het bijhouden van astma-aanvallen, vaak in combinatie met de locatie van de aanval, de communicatie met de zorgverlener en informatie over medicijngebruik. Het grootste deel van deze apps is gericht op patiënten en vaak is een farmaceut de uitgever ervan. Ongeveer 20 procent van de apps richt zich op zorgverleners, bijvoorbeeld anatomische beelden van de longen. Deze beelden zijn geschikt om samen met de patiënt op de iPad te bekijken en bespreken.

Voor patiënten

Mijn Astma
iPhone, iPad, Android | Gratis
Uitgever: GlaxoSmithKline
Met MijnAstma krijgt patiënt inzicht in zijn astma en wat kan helpen de astma beter onder controle te houden. De app geeft actuele informatie over weer, temperatuur, pollen en vervuiling voor de regio; handige gepersonaliseerde herinneringen en tips die direct naar de iPhone worden gestuurd; de app komt met op de patiënt afgestemde informatieover zijn astma.

Longpas
iPhone, iPad | Gratis
Uitgever: Longfonds en AstraZeneca
Een app voor patiënten met een luchtwegaandoening. hiermee kunnen ze hun conditie bijhouden, ze worden gestimuleerd te bewegen en op gewicht te blijven. Als de app goed bijgehouden wordt, geeft het inzicht in de ziekte.

MijnLuchtpunt
iPhone, iPad , Android| Gratis
Uitgever: Boehringer Ingelheim
Luchtpunt geeft de patiënt ondersteuning bij het beheren van zijn luchtwegaandoening. De patiënt kan zijn status, medicatie en een beweegplan bijhouden.

Asthmapolis (Engels)
iPhone, iPad | Gratis
Uitgever: asthmapolis.com
De asthmapolis-app heeft een draadloze sensor voor op de inhalator. Elke keer als de inhalator gebruikt wordt, geeft de sensor dit door aan de gsm. De app stelt dan een persoonlijk astmadagboek samen. Zo krijgt de patiënt inzicht. Hij kan zijn eigen metingen vergelijken met die van andere Asthmapolis-gebruikers. De patiënt kan leren situaties te vermijden waardoor zijn astma erger wordt.

Voor artsen en hun patiënten

AsthmaMD (Engels)
iPhone, iPad | Gratis
Uitgever: asthmamD
Met AsthmaMD kan de gebruiker zijn astma-aanvallen en medicatiegebruik bijhouden. Deze informatie kan hij naar de arts sturen, zodat die beter inzicht krijgt in de ernst van de ziekte.

Miniatlas Asthma (Engels)
iPhone, iPad | € 5,49
Uitgever: licitelco
Met de Minitatlas Asthma kan de arts de patiënt informeren over zijn ziekte. Dit kan hij doen aan de hand van de vele illustraties.

Miniatlas COPD (Engels)
iPhone, iPad | € 5,49
Uitgever: licitelco
De Miniatlas CoPD kan de arts gebruiken om de patiënt meer inzicht te geven in de anatomie, fysiologie en pathologie van zijn luchtwegaandoening.

Dit artikel verscheen ook op DigitaleZorgGids.

©2013 Harriët Messing

 

MijnOnlineHuisarts 30 augustus 2012

Filed under: eHealth — harrietmessing @ 9:00 am
Tags: ,

Eén van de tijdslurpers voor huisartsen is de zorgvraag van mensen die niets ernstigs hebben, maar even een vraag beantwoord willen hebben of gerustgesteld willen worden. Zo had ik ooit een mevrouw voor me die alleen van de dokter wilde weten of ze een ei bij de bami mocht. Ze was de week ervoor door hem op dieet gezet. Nu vind ik geruststellen een belangrijke taak van de huisarts. Die mag niet wegbezuinigd worden, maar kost wel schaars zorggeld. Kan een online huisarts hiervoor uitkomst bieden?

Volgens NIVEL gebruikt 90 procent van de mensen internet omdat het de snelste manier is om aan gezondhedsinformatie te komen. Op basis van de gevonden informatie besluit 17 procent naar de (huis)arts te gaan en 11 procent dit juist niet te doen. Interessant is dan om te kijken of aanvullende online dienstverlening kan helpen die 17 procent verder omlaag te brengen.

Bevriende huisarts
Laat ik het even bij mezelf houden. Af en toe heb ik een vraag. Ergens een pijntje of ongemakje dat langer aanhoudt dan normaal. Meestal start ik met informatie zoeken op internet. Maar relevante informatie vinden is niet altijd eenvoudig. Mijn eigen huisarts ken ik niet eens. Ik kom nooit bij de goede man die bovendien al weer twee jaar geleden is vervangen door een vrouw. In dit soort gevallen bel ik dus even een bevriende huisarts, die me in een minuutje kan vertellen of mijn zorg terecht is. Niet iedereen heeft echter een huisarts in zijn vriendenkring. En zelf wil ik ook geen misbruik maken van die vriendschap. Ik zou een online ‘bevriende huisarts’ een goed alternatief vinden.

Chatten met de dokter
Ik zit te denken aan een website waar je heel veel informatie op kunt zoeken waarmee je vraag beantwoord kan worden. En als je het antwoord niet kunt vinden, chat of Skype je met een echte online huisarts uit de regio (die heeft dan ook toegang tot jouw dossier). En die kan in gevallen dat er toch een receptje nodig is dat dan meteen doorsturen naar jouw apotheek. Daar zullen bestaande werkwijzen en regels wellicht voor aangepast moeten worden. Bijvoorbeeld dat een online consult officieel pas ‘mag’ als het een vervolgconsult is. De vraag is of dat onoverkomelijk is.

Online graag!
Voor zo’n website zouden we de meest voorkomende vragen en klachten van patiënten kunnen inventariseren die in de categorie vallen: ‘hoef je niet voor naar de dokter’. Ik zou het als patiënt een uitkomst vinden. Want al zit mijn huisarts om de hoek, als ik het online kan doen, graag! Dat scheelt me immers enorm veel tijd. Zit hier op termijn een systematische kostenbesparing in? Ik denk het wel…wat denkt u?

Dit blog verscheen eerder op DigitaleZorgGids.nl

©2012 Harriët Messing

 

Zorgregeerakkoord: wat vindt de huisarts 4 oktober 2010

De nieuwe coalitie zet de komende jaren zwaar in op kwalitatief hoogstaande, toegankelijke en betaalbare zorg. Deze moet zo dicht mogelijk bij de patiënt worden georganiseerd. Het gaat dan om huisartsenzorg, wijkverpleegkundigen, thuiszorg, apothekers en fysiotherapeuten, om regionale ziekenhuizen die basiszorg leveren en om andere zorgverleners. Deze werken straks allemaal samen in een netwerk van zorg in de wijk of in het dorp. Door taakherschikking kunnen alle zorgverleners zelfstandig die taken uitvoeren waar zij het beste in zijn. Ik sprak over deze plannen en de consequenties voor de huisartsenpraktijk met bevriend huisarts Rik Kaarsgaren uit Utrecht.

 

Huisarts Rik Kaarsgaren

 

“We komen er in Nederland niet onderuit om de totale zorgketen anders in te gaan richten”, zegt Kaarsgaren. ”Er komen meer mensen die zorg nodig hebben en minder mensen die deze in ziekenhuizen en andere zorginstellingen kunnen gaan verlenen. Minder handen aan het bed. Zorg die nu in ziekenhuizen wordt gegeven, maar beter door de huisarts kan worden gedaan, gaat naar de huisarts. Maximale substitutie, dat is iets waar Stichting de Vrije Huisarts al in 2006 op aandrong en waar ik volledig achter sta. Het is bijvoorbeeld heel raar dat in mijn praktijk de assistente uitstrijkjes maakt en de gynaecoloog in het ziekenhuis dit nog zelf doet. Ook zou de longarts stabiele patiënten met COPD (rokerslongen) actief moeten terugverwijzen naar de huisarts. Iedereen in de zorg moet verder gaan denken dan zijn eigen belang: welke zorg kan het beste op welke plek en door wie gegeven worden. Maar al die veranderingen moeten goed gefaciliteerd worden door een betrouwbare overheid. Het uitgangspunt van de regering mag niet ordinair bezuinigen zijn, wel visionair sturen.”

Investeren in ondersteuning

Kaarsgaren: “Als huisarts vind ik het heel belangrijk dat ik een regiefunctie heb in de zorg rond een patiënt. Iemand moet het overzicht behouden en zorgen voor continuïteit. Dat gaat nu nog wel eens mis. Laatst nog toen de anesthesist en de oncoloog, onafhankelijk van elkaar, aan de pijnbestrijding van een terminale patiënt gingen sleutelen. En ook omdat patiënten regelmatig zonder verwijzing van de huisarts naar een ziekenhuis gaan. Dat de poortwachterfunctie van de huisarts afbrokkelt is inherent aan het feit dat patiënten mondiger worden. Toch kan de huisarts wel beter dan een patiënt inschatten waar hij het beste behandeld kan worden. Dat past prima in de regiefunctie. Bij dit alles is communicatie, dossiervorming en -uitwisseling nog belangrijker. In mijn dagelijkse praktijk bel ik bijvoorbeeld regelmatig specialisten na als ik niks terug hoor na een verwijzing. Maar de coalitieplannen mogen niet leiden tot een nog grotere taakverzwaring voor huisartsen. We werken ons nu al een slag in de rondte. Er moet dan wel flink geïnvesteerd worden in allerlei ondersteunende diensten voor de eerste lijn. Zoals we nu al praktijkassistentes hebben die de controle en voorlichting doen van patiënten met diabetes, hart- en vaatziekten en longziekten.”

Huidige praktijk

“In mijn eigen praktijk hebben we al veel aandacht voor nabijheid, betrokkenheid en toegankelijkheid”, vindt Kaarsgaren. “Nabijheid door in één pand te gaan zitten met andere zorgverleners, zoals een diëtiste, verloskundige, eerstelijns psycholoog en fysiotherapeuten. Betrokkenheid door bijvoorbeeld na een week even te bellen met een patiënt die ik op de huisartsenpost heb gezien en heb doorgestuurd naar het ziekenhuis. Of door even een aantekening te maken over dingen als vakantie of grote familiegebeurtenissen en daar bij een volgende keer naar te vragen.”

Internet en innovatie

“Toegankelijkheid betekent concreet: een duidelijke website, een goed telefoonsysteem met wachtrij en een terugbelspreekuur in plaats van telefonisch spreekuur”, vervolgt hij. Maar ook een flexibele opstelling als mensen buiten gestelde tijden bellen voor een afspraak of een spoedvisite. En we kijken ook naar de mogelijkheid voor een avondspreekuur. Internet heeft heel veel goede innovaties gebracht op dit terrein. We gebruiken ZorgDomein om te kijken in welk ziekenhuis een patiënt het snelst geholpen kan worden en de verwijzing elektronisch aan het ziekenhuis door te geven. We gebruiken teledermatologie om de wachtlijsten bij de dermatoloog te vermijden. Verder kunnen patiënten online herhaalrecepten aanvragen. We zijn nu aan het kijken naar een online afsprakensysteem. Met chronische patiënten onderhoud ik een e-mailspreekuur voor korte vragen”. Kaarsgaren vindt voorlichting een belangrijke taak van de huisarts: “Ik geef veel informatie en tips ook nog op papier mee naar huis. Daarvoor gebruik ik de portal Spreekuurassistent.nl. Medicijnen voorschrijven doen we ook volledig elektronisch. Heel belangrijk om medicatiefouten te voorkomen.”

 

"Mijn praktijk staat in Wilhelminapark, een Utrechtse wijk met veel mondige, hoog opgeleide mensen met goede inkomens en interesse voor een gezonde leefstijl"

 

Preventie vergeten

“Wat ik nog mis in de plannen is een zwaardere inzet op preventie en aandacht voor leefstijl”, vindt hij. “Dat vind ik een onmisbaar onderdeel voor toekomstbestendige zorg. Het project Big Move dat onder andere hier in Utrecht Overvecht draait, vind ik daar een mooi voorbeeld van. Kinderen op een speelse manier stimuleren om te bewegen en gezond te eten. Daarmee kweek je nu al op termijn gezondere volwassenen. Preventie nu zal enorme besparingen in de toekomst opleveren. Ik zie dat ook terug in mijn eigen werk. Mijn praktijk staat in Wilhelminapark, een Utrechtse wijk met veel mondige, hoog opgeleide mensen met goede inkomens en interesse voor een gezonde leefstijl. De gemiddelde gezondheid is daar dus ook hoog. Daarnaast werk ik als justitieel geneeskundige voor de FMMU. In die hoedanigheid zie ik juist laag opgeleiden, alcoholisten, drugsverslaafden, psychiatrische patiënten en asielzoekers. Daar kijk je niet raar op van iemand die op zijn veertigste al zijn eerste hartaanval heeft. Maar nu zwaar inzetten op preventie kost ook nu geld. Daarom hebben kabinetten dit ook al jaren niet in hun plannen staan. Het zou van visie getuigen als deze coalitie dit instrument alsnog in haar beleid gaat opnemen.”

NB. Vrijdag en vandaag verschenen ook de reacties van LHV, NHG, KNMG , NVZ , KNMP, ActiZ, Zorgverzekeraars Nederland en GGD op de zorgparagraaf van het concept regeerakkoord.

© 2010 Harriët Messing

 

Zorgcommunicatie: be good and share it! 27 september 2010

“Negen op de tien Nederlanders is bezorgd over de toekomst van de zorg als het kabinet gaat bezuinigen. Dit zou zich gaan uiten in langere wachtlijsten en minder aandacht van specialisten en verpleegkundigen.” vertellen alle landelijke media 16 september jl. Het onderzoek waaruit dit naar voren komt – meer hierover volgt hieronder- toont vooral aan dat de Nederlander maar moeilijk een objectief beeld kan vormen van de kwaliteit van de zorg. En dat mogen zorginstellingen en zorgverleners zichzelf aanrekenen. Aandacht voor structurele communicatie over toekomstvisie en strategie, over wat goed gaat, over innovaties en echte verbeteringen is er nauwelijks. Het wordt tijd dat zij actiever en positiever gaan communiceren en in dialoog gaan over hun visie op de toekomst van de zorg en de stappen die zij zetten op de weg daar naartoe.

 

Be good and share it

 

Het bericht over het onderzoek komt uit de PR-koker van de VGZ Nationale Zorgbarometer. Zij lieten onderzoeksbureau Blaauw Research 522 Nederlanders interviewen. Vragen gingen over wat zij verstaan onder de kwaliteit van zorg en hoe zij de kwaliteit van de zorg ervaren. Prachtig hoe allerlei organisaties van zich laten horen in deze tijden van miljoenennota’s en formatiebesprekingen. De berichtgeving zal Nederlanders wellicht nog bezorgder gemaakt hebben. Maar dat alles terzijde.

Slechte ervaringen

De overheid stimuleert nu al een aantal jaren marktwerking in een sector die voorheen weinig prikkels kende om te veranderen. Ook waarschuwt de overheid voortdurend voor de vergrijzing. Die gaat er straks voor zorgen dat goede zorg misschien wel een schaars goed wordt. Bijvoorbeeld door gebrek aan personeel en voorzieningen en door gebrek aan belastinggeld om alles te bekostigen. Bovendien hebben Nederlanders slechte ervaringen met sectoren die de markt op zijn gestuurd. Bijvoorbeeld de energiebedrijven en de telefoniebedrijven. Het wantrouwen voor de veranderingen in de zorg is dus goed verklaarbaar door eerdere ervaringen. En ook door hoe zorgelijk de overheid en de media erover berichten. Maar de zorgsector zelf draagt eveneens bij aan het wantrouwen. Bij elke bezuiniging is dezelfde reflex te zien. Pas op, de zorg wordt slechter als je gaat bezuinigen. Blijf van ons af! En dan wordt er toch bezuinigd en moet de burger concluderen: de zorg gaat nu dus achteruit.

Zoveel positieve verbeteringen

Dat de Nederlanders, en met name de ouderen en chronisch zieken, angstig zijn of zij straks nog wel goede zorg gaan krijgen, is slecht. Zorg is een basisvoorziening. Die moet goed zijn. En daar wordt in de zorg van alle kanten aan gewerkt. Er zijn zoveel positieve en innovatieve verbeteringen in de zorg. Demente bejaarden hoeven niet meer overal naar verpleeghuizen waar het overwerkte personeel nauwelijks tijd heeft om ze te helpen hun beschimmelde boterham op te eten. Nee, er verschijnen kleine woongroepen voor hen, waar ze zelf kunnen meehelpen met boodschappen doen en koken. Instellingen openen echte restaurants met goed eten, zodat het welbevinden van de bewoners groter wordt. En maken speciale belevingstuinen voor demente ouderen met daarin bushaltes, ter geruststelling voor als opa weer eens naar huis wil. Buurtzorg kwam met een thuiszorgconcept met lage kosten, dat de professional weer zijn vak teruggeeft en de cliënt een vast aanspreekpunt.

 

UMC St Radboud: Digitale poli's

 

Wachtlijsten korter door innovatie

Ziekenhuizen zijn gestart met teledermatologie en zorgstraten voor bijvoorbeeld heup- en staaroperaties, waarmee wachttijden verkort of weggewerkt worden. Ze werken samen met huisartsen door middel van digitale systemen. Zo kunnen huisartsen zoeken waar de wachttijd bij specialisten het kortst is en meteen digitaal een afspraak te maken. Of ze starten, zoals in het UMC St Radboud met digitale poli’s waar de patiënt zijn eigen dossier kan inzien en online kan communiceren met de behandelaar of met lotgenoten. Specialisten en ziekenhuizen nemen nurse practitioners en physcician assistants in dienst. Deze kunnen gerichter tijd en aandacht geven aan patiënten met bijvoorbeeld depressie, diabetes, reuma en andere min of meer chronische aandoeningen. Diagnostisch onderzoek gaat steeds meer naar eerstelijns diagnostische centra. Daar is geen wachtlijst en verschillende onderzoeken kunnen meestal op één dag ingepland worden. Heel patiëntvriendelijk. De specialist heeft meer tijd om taken te doen waarmee hij echt waarde toevoegt. Patiëntenverenigingen, ziekenhuizen en zorgverzekeraars gaan samenwerken in het Groninger Tripartiete Model bij het vormgeven van zorgtrajecten. Dit alles verbetert de kwaliteit en de bereikbaarheid van de zorg.

Marktgerichter in communicatie

De gemiddelde Nederlander weet hier echter nauwelijks van als hij niet zelf met dergelijke zorg in aanraking is gekomen. De media berichten nu eenmaal liever over wat niet goed gaat. Dat is ook onderdeel van hun controlerende taak. Zorginstellingen en hun koepels kunnen echter veel proactiever omgaan met de communicatie over zorginnovatie en verbetering. Het is hun taak om het vertrouwen te behouden van hun klanten. En vertrouwen bereik je alleen door goede communicatie. En daarmee bedoel ik tweerichtingsverkeer, dialoog. De marketing- en communicatieafdelingen van de meeste zorginstellingen zijn echter klein in vergelijking tot die in het bedrijfsleven. Het wordt tijd dat de zorg ook hierin markt- en klantgerichter gaat worden.  Wees open, eerlijk, duidelijk en toegankelijk. Vertel actiever wat je goed doet, met welke innovaties en verbeteringen je bezig bent en vooral wat jouw klant daarmee opschiet. Laat je klant ook meedenken over verbeteringen. Geef hem inzicht in hoe het allemaal zit en werkt. Geef de Nederlanders hun vertrouwen terug in de toekomst van de zorg en de mensen die daarin werken. Be good and share it!

© 2010 Harriët Messing

 

 
%d bloggers liken dit: